Emregidasanayi olarak her zaman olduğu gibi, bu kez “Akciğer solunum yapar mı” konusunda sizin yanınızdayız.
Akciğer solunum yapar mı? Nefes Aldığımız Kahramanın Perde Arkası
Daha Fazlası İçin: Güvenlik görevlisi silah taşır mı ?
İzmir’de sabahları sahile karşı yürüyüş yapan biriyseniz, muhtemelen benim gibi iki farklı insanla karşılaşırsınız: Dışarıdan hayatı çok ciddiye almayan, sürekli şaka yapan biri ve içeride kendi kendine “Acaba bugün neden gökyüzü biraz daha gri görünüyor?” diye düşünen biri.
Ben tam olarak o ikisinin karışımıyım. Arkadaş grubunda en saçma espriyi yapıp herkesi güldüren kişi olurum ama gece yatağa yatınca “Az önce söylediğim şaka fazla mı saçmaydı?” diye beş dakika düşünürüm. Neyse ki beynim bu kadar meşgulken bile vücudumun bazı işleri otomatik olarak yapması büyük bir nimet. Mesela nefes almak.
Ama işte burada ilginç bir soru ortaya çıkıyor: Akciğer solunum yapar mı?
Bu soruyu ilk duyduğumda aklıma şu geldi: “Acaba akciğer sabah alarmını kurup ‘Bugün biraz nefes alayım’ mı diyor?” Tabii ki hayır. Akciğerlerimizin çalışma şekli bundan çok daha ilginç ve biraz da komik bir düzene sahip.
Akciğer Aslında Ne İş Yapar?
Gün içinde nefes alıp verirken çoğumuz bunun üzerinde fazla düşünmeyiz. Çünkü nefes almak, kahve içerken telefonu kontrol etmek gibi otomatikleşmiş bir alışkanlık hâline gelmiştir. Fakat vücudumuzun içinde bu sırada büyük bir organizasyon gerçekleşir.
Akciğerler, solunum sistemimizin en önemli organlarından biridir. Görevleri, havadan aldığımız oksijeni kana geçirmek ve vücudumuzda oluşan karbondioksitin dışarı atılmasını sağlamaktır.
Yani kısa cevapla: Akciğer solunum yapar mı? Evet, akciğerler solunum olayının gerçekleşmesinde görev alır.
Ama burada küçük bir ayrıntı var. Akciğerler kendi başına “nefes alıp veren” bir kas değildir. Yani akciğerin içinde minik bir sporcu gibi kasılıp gevşeyen bir yapı yoktur. Solunum hareketini asıl sağlayan şey, başta diyafram olmak üzere solunum kaslarıdır.
Bunu İzmir sıcağında klima bozulmuş bir evde oturmaya benzetebiliriz. Klima serinliği sağlar ama klimayı çalıştıran düğmeye basan başka bir sistem vardır. Akciğer de vücudun hava alışveriş merkezidir ama onu hareket ettiren mekanizma farklıdır.
Nefes Alırken Vücudumuzda Neler Oluyor?
Sabah kalktığımızda ilk yaptığımız şeylerden biri genellikle telefona bakmaktır. Bunu itiraf edelim. Hatta bazılarımız gözünü açar açmaz sosyal medyaya girer.
Ben de bazen kendimi şöyle yakalıyorum:
“Bugün erken kalkacağım.”
Saat 07.00.
“Beş dakika daha uyuyayım.”
Saat 08.30.
“Hayatımı düzene sokacağım.”
Saat 09.15.
Bu sırada akciğerlerim benden izin beklemeden çalışmaya devam ediyor. Çünkü solunum, bizim sürekli kontrol ettiğimiz bir işlem değildir.
Nefes aldığımızda diyafram aşağı doğru hareket eder. Göğüs kafesi genişler ve hava akciğerlere girer. Bu havanın içinde bulunan oksijen, akciğerlerdeki küçük hava kesecikleri olan alveoller aracılığıyla kana geçer.
Nefes verdiğimizde ise karbondioksit vücuttan uzaklaştırılır.
Yani vücudumuz her saniye küçük bir temizlik operasyonu yapar. Biz kahvemizin soğuyup soğumadığını düşünürken içeride milyonlarca hücre “Arkadaşlar oksijen geldi, çalışmaya devam!” diye iş başındadır.
Akciğerlerimiz Bizi Ne Kadar Tanıyor?
Bazen insan kendi vücudunu yeterince tanımıyor. Mesela ben yıllarca akciğerlerin sadece “hava deposu” gibi bir şey olduğunu düşünüyordum. Sanki içeride büyük bir balon var ve arada şişip iniyor gibi hayal ediyordum.
Meğer durum çok daha etkileyiciymiş.
Akciğerlerin içinde milyonlarca küçük hava keseciği bulunur. Bu yapı sayesinde oksijen ve karbondioksit değişimi gerçekleşir. Yani akciğerler basit bir hava torbası değil, çok gelişmiş bir alışveriş merkezidir.
Tabii bu alışveriş merkezinde indirim günü beklemeyin. Çünkü akciğerlerin çalışma temposu hiç durmaz.
Bir düşünün:
Uyurken çalışıyor.
Film izlerken çalışıyor.
Arkadaşınızın anlattığı ve hiç bitmeyen hikâyeyi dinlerken çalışıyor.
Hatta siz “Bu arkadaş yine aynı anısını anlatıyor” diye iç geçirirken bile çalışıyor.
Arkadaş Ortamında Akciğer Konusu Açılırsa
Bilim konuşmaları genellikle arkadaş ortamlarında beklenmedik yerlere gider. Bir gün arkadaşlarımla otururken konu sağlığa geldi. Herkes kendi vücudu hakkında ilginç bilgiler anlatmaya başladı.
Biri dedi ki:
“Ben kalbin ne kadar çalıştığını düşününce şaşırıyorum.”
Diğeri hemen cevap verdi:
“Ben de midemin gece yarısı neden acıktığımı anlamasını istiyorum.”
Ben de dayanamadım:
“Benim akciğerlerle ilişkim çok iyi. Ben onları hiç görmedim ama yıllardır benim için çalışıyorlar.”
Herkes güldü.
Ama aslında bu komik cümlenin içinde güzel bir gerçek var. Vücudumuzdaki organlar bizim fark etmediğimiz inanılmaz işler yapıyor. Biz günlük telaş içinde çoğu zaman onların değerini anlamıyoruz.
Akciğer Solunum Yapar mı? Yoksa Sadece Yardımcı mı Olur?
Bu noktada sık karıştırılan bir konu var. İnsanlar bazen “Solunumu akciğer mi yapar, yoksa başka bir şey mi?” diye sorabilir.
Cevap biraz ortak çalışma gibidir.
Akciğerler solunum sisteminin merkezidir. Ancak nefes alma ve verme olayı birçok yapının birlikte çalışmasıyla gerçekleşir.
Burada görev alan bazı önemli yapılar şunlardır:
Burun ve ağız
Havanın vücuda giriş yaptığı bölümlerdir. Burun aynı zamanda havayı filtreler, ısıtır ve nemlendirir.
Yani burun sadece gözlük taşıyan bir çıkıntı değildir. Kendi çapında güvenlik görevlisi gibi çalışır.
Soluk borusu
Havanın akciğerlere ulaşmasını sağlayan geçiş yoludur.
Bir nevi İzmir trafiği gibi düşünebiliriz. Doğru yollar açık olursa ulaşım rahat olur.
Diyafram
Solunum hareketlerinin en önemli yardımcılarından biridir. Kasılıp gevşeyerek akciğerlerin hava almasını sağlar.
Akciğerler
Hava alışverişinin gerçekleştiği ana merkezdir. Oksijenin alınması ve karbondioksitin atılması için büyük görev üstlenir.
Akciğerlerimize Neden İyi Bakmalıyız?
Bazen insan vücudunun değerini küçük sorunlar çıkınca anlıyor. Telefonumuzun şarjı yüzde 5 olunca panik yapıyoruz ama bizi yıllardır taşıyan bedenimize aynı ilgiyi göstermiyoruz.
Ben de zaman zaman bu hataya düşüyorum.
“Bugün spor yapacağım.”
Sonra hava biraz sıcak olur.
“Yarın kesin.”
Yarın biraz yorgun olurum.
“Pazartesi başlarım.”
Pazartesi gelir.
“Yeni ayda daha disiplinli olurum.”
Vücudum da muhtemelen içeriden şöyle diyordur:
“Arkadaş, biz burada çalışıyoruz ama sen hâlâ pazartesi bekliyorsun.”
Akciğer sağlığını korumak için sigaradan uzak durmak, düzenli hareket etmek, temiz hava almak ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmek önemlidir.
Özellikle nefes darlığı, uzun süren öksürük veya göğüs ağrısı gibi belirtiler dikkate alınmalıdır.
Nefes Almanın Küçük Mucizesi
Bazen hayatın en önemli şeyleri en sıradan görünenlerdir. Sabah içtiğimiz kahve, sevdiğimiz insanlarla yaptığımız sohbet, deniz kenarında yürümek ve tabii ki nefes almak.
İzmir’de akşamüstü sahilde yürürken denizin kokusunu içime çektiğim anlarda bunu daha çok fark ediyorum. Aslında her nefes, vücudumuzun bize verdiği sessiz bir destek.
Akciğerlerimiz konuşmaz, mesaj atmaz, teşekkür beklemez. Ama sürekli çalışır.
Biz heyecanlanınca daha hızlı nefes alır.
Biz sakinleşince yavaşlar.
Biz koşunca daha fazla oksijen ister.
Biz uyurken bile görevini bırakmaz.
Sonuç: Akciğer Solunum Yapar mı?
Evet, Akciğer solunum yapar mı? sorusunun cevabı kesinlikle evettir. Ancak akciğerler solunum olayını tek başına gerçekleştiren bir yapı değildir. Solunum; akciğerlerin, diyaframın, solunum yollarının ve diğer yardımcı yapıların birlikte çalışmasıyla gerçekleşen karmaşık bir süreçtir.
Kısacası akciğerlerimiz, hayatımız boyunca bizimle çalışan sessiz kahramanlardır.
Biz bazen gereksiz şeyleri fazla düşünürüz. Benim gibi gece yatağa yatıp “Yarın daha düzenli biri olacağım” diye kendi kendine söz veren çok insan vardır. Ama bütün bu düşüncelerin arasında vücudumuz çok basit bir şey yapmaya devam eder:
Nefes alır.
Ve belki de hayatın en güzel taraflarından biri budur. Biz dünyayı anlamaya çalışırken, bedenimiz bizi hayatta tutmak için sessizce görevini yapmaya devam eder.